Ботуобуйа булчуттара

Ботуобуйа – Бүлүү өрүс уҥа салаата, тардыыта киэҥ сиринэн тайаан сытар. Былыргыттан дьон түөлбэлээн олорор сирэ буолара. Олохтоох Быраҥаат тоҥустара уонна Бүлүү эҥээртэн, Чайаҥдаттан көһөн кэлэн сүөһү, сылгы ииттэн, таба бостууктаан олороллоро. Сүрүн көлө таба этэ. Бу дойдуга  кыыл, көтөр, көмүс хатырыктаах балык арааһа  баар. Ботуобуйа нэһилиэгэ уруккуттан чулуу булчуттарынан аатырара.

Аҕа дойдуну көмүскүүр  сэрии кэмигэр Садын оройуонун булчуттара 3,5 мөл. солк. күндү түүлээҕи туттарбыттара, бастыҥнар наҕараадаламмыттара.

Ботобия нэһилиэгин «Кыым» колхоз колхозтаахтарын наҕараадалааһыҥҥа киллэрэр бырайыак.

Списокка 20 киһи баарыттан булчуттар:

• Степанов Прокопий Тихонович, производственнай үлэһит, булчут. От, бурдук хомууругар кыайыылаах үлэһит. От охсуутугар хас сыл аайы районнай премияны ылбыта. Сыллааҕы түүлээх былаанын толорон испит. Колхоз актива.
• Степанов Христон Прокопьевич, производственнай үлэһит, постояннай булчут. Колхоз ревкомиссиятын председателэ. Кырдьаҕас колхозтаах. Түүлээх бултааһыныгар бэриллибит былаанын мэлдьи толорор. Ханнык да үлэттэн аккаастаммат. Военнай налогун бириэмэтигэр төлөөн испит, военнай заемнары эмиэ.
• Сидоров Василий Николаевич I, производственнай үлэһит, булчут. Кырдьаҕас колхозтаах, түүлээх бултааһыныгар бэриллибит заданиетын мээрин толорооччу.
• Иванова Екатерина Гаврильевна. Булчут уонна производственнай үлэһит. От, бурдук хомууругар бастыҥ үлэһит, постояннай булчут. Түүлээх былаанын толорон иһээччи. От хомууругар хас да сыл оройуон премиятын ылбыта. Колхоз үлэтигэр үчүгэйдик кыттар, чиэһинэй.
• Иевлев Иннокентий Никифорович (Николаевич). Булчут, бэдэрээтчит. Сэрии бириэмэтигэр элбэх суумалаах түүлээҕи туттарар, былааны аһара толорооччу. Сэрии кэмигэр государственнай заемҥа бастыҥ сурутааччы, байыаннай нолуоктары срогар төлөөн иһээччи.
• Иванов Николай Никитич, эдэр булчуттартан ордук булчут, былаанын аһара толорооччу. От хомууругар сыл аайы бастыҥ үлэһит, оройуон бириэмийэтин ылаттаабыта. Актив.

• Павлов Никифор Спиридонович, булчут, таба үлэһитэ. Сэрии бириэмэтигэр элбэх түүлээҕи бултаан туттарбыта, былаанын аһара толорооччу. Чиэһинэй үлэһит. Таба биригээдэтигэр үлэлии сылдьар.
• Чоноев Арсентий Григорьевич, производственнай үлэһит, булчут. Производствоҕа бастыҥ кыттааччы. Бастыҥ үлэһит. Түүлээх былаанын квартал аайы аһара толорооччу. Чиэһинэй колхозтаах.
• Евдокаров Потап Павлович. Производственнай үлэһит, булчут. Түүлээх бултааһыныгар сэрии бириэмэтигэр ударник. Колхоз актива.

Колхоз председателэ Иевлев К.Н.

Ботуобуйа  н/с председателэ Иванов Г.В.

1946 сыл, ахсынньы 25 күнэ.

САССР Государственнай архива. Ф. 50, оп. 60, д. 36.

Колхоз “Путь социализма” Ботобинский наслег

Список лиц, представленных к вручению медали “За доблестный труд в Великой Отечественной войне 1941- 1945 гг.”.

Всего в списке 11 человек, из них охотники:

• Лонкунов Николай Семенович, охотник, с 1941 по 1945 гг. постоянно охотился. Каждый квартал перевыполнял план. Сдал пушнину на 7500 руб.
• Васильев Прокопий Николаевич, охотник, 1941 по 1945 гг. выполнил свой план по пушнозаготовке. Лучший косарь. Правление колхоза присвоило звание “Стахановец”, выработал за 2 года 910 трудодней.
• Данилов Дарвидон Евсеевич, производственник, охотник. 1941 по 1945 гг. постоянно охотился, выполнял план пушнины каждый квартал.
• Лыткин Федор Андреевич, производственник, охотник. Правление присвоило звание “Стахановец”. Лучший косарь.

Заместитель председателя колхоза    Лонкунов Я.

Председатель Ботобинского сельского совета Евдокаров П.

Секретарь Ботобинского сельского совета Тинкиев А.

         (Ф. Р. 50, оп. 60, д. 36, л. 68).

1947 сыллаахха 37 колхозтаах, 7 сулууспалаах “1941-1945 сс. Аҕа дойду сэриитин кэмигэр килбиэннээх үлэтин иһин” мэтээлинэн наҕараадаламмыта. Ити  сыл наһилиэк ССКП обкомун уонна оройуон Ситэриилээх Кэмитиэтин көһөрүллэ сылдьар Кыһыл Знамятын туппута.

Спиридон Симонов — «Бочуот Знага» уордьан кавалера, сэрии кэнниттэн Бүтүн Сойуустааҕы тыа хаһаайыстыбатын быыстапкатын үс мэтээлин ылбыта.

 “Кыым” колхоз активын чилиэнэ, счетовод Данилов Алексей Лукич дневнигыттан:

13.01.1955 с. По радио из Якутска. Симонов Спиридон Спиридонович  үчүгэйдик бултуурун туһунан биэрдилэр. 1952, 1953, 1954 сыллар кыһыҥҥы сезоннарыгар 28600 солкуобайдааҕы туттаран, былаанын 425% толордо, оттон 1954 сыл 4 кварталыгар былаанын 161% толорбута диэн биэрдилэр.

Никифор Спиридонович Павлов — “Кыһамньы” холкуос бастакы бэрэссэдээтэлэ. Булчут, таба биригэдьиирэ, таһаҕас таһыытыгар үлэлээбитэ. Үтүө суобастаах үлэһит.

Иннокентий Никифорович Иевлев – оҕо эрдэҕиттэн бултка сыстан чулуу булчут. Булт былаанын мэлдьи аһара толорор. Кэлин алмаас көрдүүр эспэдииссийэлэргэ холкуос сорудаҕынан сирдьиттиир.

Христофор Лукич Данилов 1944 с. Бүтүн Сойуустааҕы эдэр булчуттар куонкурустарыгар кыттан хайҕал суругунан, булт саатынан, “Отличнику охотничьего промысла” бэлиэнэн наҕараадаланар.

Афанасий Прокопьевич Егоров Ленин уордьанынан 1957 с. наҕараадаламмыта. Бүтүн Сойуустааҕы тыа хаһаайыстыбатын быыстапкатыгар кыттыбыта.   Стахановец булчут. Сэрии сылларыгар булт былаанын 250-300 % толорору ситиспитэ.

Дьон ахтыыларыттан:

Егоров А.А. “Чуонаттан көһөн кэлэн баран, аҕам Егоров Афанасий Прокопьевич Ботуобуйаҕа бултуур этэ. Оччолорго булду сонордоһон киэҥ тайҕанан сылдьаллара. Биир сыл аҕам, Иевлев И.Н., Иванов Н. буолан 21 тайаҕы бултаабыттара, продснаб маҕаһыыныгар туттарбыттара”.

Данилова Д.Н. “Биһиги дьиэ кэргэн Харыйаҕа олорбуппут. Аҕам Лонкунов Николай Семенович ааттаах булчут киһи этэ, кинилиин тайахха, эһэҕэ тэҥҥэ сылдьыһабын, күҥҥэ  50  тииҥи өлөрөбүн. Аҕам элбэх эһэни бултаабыт киһинэн биллэр этэ”.

Кэлин булчуттар Госпромхоз тэрилтэҕэ киирэн, дуогабарынан бултуур буолбуттара.

Иванов Афанасий Гаврильевич 1957 с. өрөспүүбүлүкэтээҕи булчуттар сүлүөттэригэр сылдьыбыт. РСФСР, САССР Үрдүкү Сэбиэттэрин Президиумнарыттан бочуотунай грамоталардаах, “Үлэҕэ килбиэнин иһин” мэтээллээх.

Кокорев Ефрем Лукич холкуоска бостуугунан, таһаҕас таһыытыгар  сылдьар. Госпромхозка булчутунан сылдьан биэнсийэҕэ тахсар. Алмааһы көрдүүр эспэдииссийэлэргэ сирдьитинэн сылдьан «Саха сирин алмаастарын аһыы кыттыылааҕа. 1949-1955 сс.» бэлиэлээх.

Никифоров Петр Ефремович таба бостуугунан, Мухтуйаттан таһаҕас таһыытыгар биригэдьииринэн үлэлиир. Госпромхозка былаанын аһара толорон «За отличие»  бэлиэ ылбыта.

Васильев Леонид Кононович, тыыл, үлэ бэтэрээнэ. Холкуос араас үлэтигэр үлэлиир, кыһынын бултуур, былааны аһара толорор.

Иванов Юрий Никитич эдэриттэн байанайдаах булчут. Булт былаанын мэлдьи аһара толороро. Аҕата Иванов Никита Никифорович, САССР Верховнай Сэбиэтиттэн грамоталаах ааттаах булчут киһи уолун эрдэттэн уһуйбута.

Маны таһынан, таба, сылгы бостууктара бары даҕаны сорсуннаах булчуттар этэ. Сэрии саҕана хоргуйан өлүү диэн бу нэһилиэги тумнубута. Бултарын үллэстэн эйэ дэмнээхтик олорбуттара.

Ботуобуйа булчуттара сэрии сылларыгар күндү түүлээҕи сонордоһон, дойду валютнай пуондатын хаҥатыыга  сэмэй кылааттарын киллэрбит дьоһун дьон.

Билигин ыччат дьон төрүттэрин үөрүйэхтэрин утумнаан, булдунан дьарыктанааччы элбэҕэ хайҕаллаах, саха төрүт үгэһэ көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн истин.

         Антонина Максимова, Таас Үрэх, Мииринэй