Өр сыллаах үлэ түмүгэ – Кылаан кыайыы

Мэҥэ Хаҥалас Лоомтукатыттан төрүттээх олоҥхоһут, оһуохайдьыт Виталий Никифоров үс Олоҥхо ыһыаҕын ыччакка күрэһин Кылаан кыайыылааҕынан биллэр.

Бу күннэргэ Кэбээйи улууһугар буолан ааспыт Олоҥхо ыһыаҕын Кылаан кыайыылааҕа Виталий Никифоровы кытта “Итии чэйгэ” кэпсэтиибитин олоҕун бу бэлиэ түгэннэриттэн саҕалаатыбыт.

“Муҥха олоҥхотуттан” саҕалааһын

— Виталий Витальевич, эн киэҥник биллибит оһуохайдьыккын уонна олоҥхоһуккун. Быйылгы Олоҥхо ыһыаҕар тэҥнээххин булбатыҥ. Биллэн турар, Кылаан кыайыы — өр сыллаах үлэҥ түмүгэ буоллаҕа.

— Оннук. Аан бастаан 2010 сыллаахха Чурапчы Кытаанаҕар сыанаҕа тахсан олоҥхолообутум. Бу этнопедагог, педагогика билимин хандьыдаата, ХИФУ дассыана, ХИФУ культурологияҕа кафедратын профессора, СӨ үөрэҕириитин туйгуна, СӨ үрдүк идэтийбит үөрэҕириитин, СӨ култууратын туйгуна, 1-кы Тыыллыма нэһилиэгин, Мэҥэ Хаҥалас уонна Муома улуустарын Ытык киһитэ Галина Попова-Санаайа “Муҥха олоҥхото” бырайыага этэ. Онно “Кэскиллээх этээччи” номинация иҥэриллибитэ.

Ол сыл АГИКИ устудьуоннара Горнай улууһугар быраактыкаҕа сылдьыбыппыт. Онно Олоҥхо ыһыаҕар “массовкаҕа” кыттыбыппыт. “Олоҥхо тойуктара” түһүлгэҕэ кыттан, 2-с миэстэҕэ тиксибитим. Онтон ыла ситиһиилэрим сиэттиспинэн кэлэн испиттэрэ. Ол курдук, ыччаттарга ыытыллар “Муҥха олоҥхотугар” түөрт сыл устата субуруччу бастаабытым. “Куйуур олоҥхото” тэрээһиҥҥэ эмиэ түөрт сылы быһа бастаабытым. 2013 сыллаахха Мэҥэ Хаҥаласка ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕар ыччаттарга 1-кы Үрдэлинэн бэлиэтэммитим. Оччолорго саамай улахан бирииһинэн — тэлэбиисэринэн наҕараадалаабыттара. Онтон сыл аайы улуустарынан ыытыллар ыһыахтарга ыччаттар ортолоругар 1-кы Үрдэл, Кылаан кыайыылаах бэлиэлэр хаһаайыннарынан буолуталаабытым.

Төрүт үгэскэ — оҕо саастан

— Эн, айар куттаах киһи буолан тахсаргар төрөппүттэриҥ улахан оруоллаахтара чахчы. Дьоҥҥун кытта билсиэххэ.

— Аҕам идэтинэн нуучча тылын учуутала, Мэҥэ Хаҥалас Лоомтукатыгар олорор. Дойдутугар кэлэн баран бэйэтин идэтинэн буолбакка, өр сылларга норуот эмчитинэн үлэлээбитэ. Ийэм саха тылын учуутала, Бытантай Саккырыырыттан төрүттээх. Кинилэр устудьуоннуу сылдьан ыал буолбуттар. Билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олороллор. Биһиги бииргэ төрөөбүттэр төрдүөбүт. Дьонум 90-с сылларга өрөспүүбүлүкэ араас детдомнарыттан 10 оҕону (тоҕус уол, биир кыыс) иитэ ылбыттара. Билигин ол оҕолор бары ыаллар. Дьонум төрүт үгэскэ олох кыра эрдэхпититтэн үөрэппиттэрэ-такайбыттара. Аҕам аҕалбыт саха аатырбыт артыыһа Гаврил Колесов олоҥхолуур диискэлэригэр улааппытым.

Сиһилии «Саха сирэ» хаһыакка ааҕыҥ.

ААПТАР ХААРТЫСКАҔА ТҮҺЭРИИТЭ