Ил Дархан Айсен Николаев Полярник күнүнэн эҕэрдэлиир

Күндү Саха сирин олохтоохторо!

Саха Өрөспүүбүлүкэтин салалтатын уонна тус бэйэм ааппыттан эһигини Полярник күнүнэн итиитик-истиҥник эҕэрдэлиибин!

Бу бырааһынньык биһиэхэ мэлдьи Арктика тыйыс киэҥ айылҕатыгар бастакынан үктэммит, кэнчээри ыччакка суолу тэлбит хорсун, дьулуурдаах, тулуурдаах дьоммутун санатар. Хотугу полюһу чинчийии — бу киһи аймах күүстээх санаатын, саҥа билиигэ, биллибэт сирдэргэ дьулуһуу бэлиэтэ.

Полярник күнэ Саха сиригэр ураты суолталаах: өрөспүүбүлүкэбит 40%-тан тахса сирэ Хотугу полярнай эргимтэ таһыгар сытар. Манна, Арктикаҕа, дьон-сэргэ үйэлэр тухары айылҕаны кытта алтыһан, тыйыс усулуобуйаҕа олорор, үлэлиир, оҕо-уруу тэнитэр — Хотугу сири араҥаччылааччылар. Кинилэр үгэстэрин, сиэрдэрин-туомнарын харыстаан эрэ буолбакка, аныгы экэниэмикэ сайдыытыгар көхтөөхтүк кытталлар.

Арассыыйа Бэрэсидьиэнэ Владимир Владимирович Путин Арктиканы дойдубут сүрүн баай-дуол төрүтэ диэн бэлиэтиир уонна Арассыыйа Арктика суотугар сирэ-уота кэҥиирин туһунан этэр.

2024 сыл бүтүүтүгэр Арассыыйа Арктикатыгар 2,2 мөл. кэриҥэ киһи олороро бэлиэтэнэр. Росстат чахчытынан, эрэгийиэн 11–12% дойду баалабай бородууктатын оҥорон таһаарар уонна 20%-тан тахса экспорка кыттар. Бэрэсидьиэн РФ Бырабыыталыстыбатыгар уонна Арассыыйатааҕы быһаччы инвестиция пуондатыгар Арктика сайдыытын Инвестициялаах пуондатын тэрийиини көрөргө сорудахтаабыта.

Арктика — инникигэ кэскиллээх. Бүгүн биһиги дойдубут саамай хотугу өттүн чинчийиигэ, баһылааһыҥҥа олохторун анаабыт, наука сайдыытыгар уонна дойду Арктикаҕа аан дойду таһымыгар бигэ туруктаах буолуутугар сүҥкэн кылааттарын киллэрбит дьоммутун ахтан-санаан ааһабыт.

Кинилэр истэригэр Сэбиэскэй Сойуус уонна Арассыыйа Дьоруойа, Хотугу полюһу чинчийиигэ аатырбыт Артур Чилингаров туспа миэстэни ылар. Кини Саха сирин Хотугу полюһу баһылааһын киинин быһыытынан бэлиэтиирэ, өрөспүүбүлүкэбит айылҕатын баайын уонна култуурунай нэһилиэстибэтин уратытын тоһоҕолоон бэлиэтиирэ, Арктика экосистиэмэтин харыстыырга уонна манна олохтоох төрүт омуктар үгэс буолбут олохторун өйүүргэ ыҥырара.

Быйыл бырааһынньыгы кытта «Хоту таһаҕаһы тиэйэр тырааныспар» тиэмэлээх «төгүрүк остуол» ыытыллар. Тэрээһин кыттыылаахтара Арктика усулуобуйатыгар тырааныспар сибээһин тупсарыыга, баар тырааныспар көрүҥнэрин туһаныыга бииргэ быһаарыныылары ылыахтара, сүбэлэри оҥоруохтара. Арктика мэлдьи биһиги болҕомтобут киинигэр сылдьыа.

Арктиканы баһылааччылар үлэлэрэ дойдубутугар эрэ буолбакка, бүтүн киһи аймахха суолталаах. Эһиэхэ махталбытын тиэрдэбит! Бу күн чөл туругу, ситиһиини, саҥа саҕалааһыннаргытыгар ситиһиини баҕарабын! Ыллыктаах былааҥҥыт туоллун! Хас биирдии эһиги хотугу эспэдииссийэҕит саҥа арыйыылары аҕаллын, үлэҕит үөрүүнү, дуоһуйууну, ситиһиини эрэ аҕаллын!

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дархана

Айсен Николаев.