Надежда Павлова: «Сифилис — тарҕаныытынан төрдүс миэстэҕэ, оттон содулунан бастакы миэстэҕэ турар»

Арассыыйаҕа половой сыһыан нөҥүө бэриллэр сыстыганнаах ыарыылары (ИППП) сэрэтии нэдиэлэтэ бара турар.

Medprof.mzsakha.ru Дьокуускайдааҕы өрөспүүбүлүкэтээҕи тирии-венерология диспансерын тэрийэр-методическай үлэҕэ кылаабынай бырааһын солбуйааччытын Надежда Павлованы кытта тоҕо бу ыарыылар киһи оҕо төрөтөр кыаҕын «чуумпутук өлөрөөччүлэр» буолбутун, бассейҥҥа сыстыахха сөбүн-суоҕун уонна 30 саас кэнниттэн киһи папилломатын вируһуттан тоҕо быһыыны ылыахха наадатын туһунан кэпсэтиитин таһаарабыт.

— Надежда Николаевна, бүгүн Арассыыйаҕа уонна Саха сиригэр ханнык сыстыганнаах ыарыылар ордук тарҕаммыттарый? Уонна кинилэр сүрүн кутталлара тугуй?

— Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр балаһыанньа Арассыыйатааҕы статистиканы толору көрдөрөр. 2025 сыллааҕы чахчынан, биһиэхэ бастакы миэстэҕэ — хламидиоз, иккискэ — трихомониаз, үһүскэ — гонорея. Оттон сифилис тарҕаныытынан төрдүс эрэ миэстэҕэ турар, ол эрээри эккэ-хааҥҥа дьайар содулунан бастакы миэстэни ылар. Эмп-томп суох буоллаҕына, кини ис уорганнары, ниэрбэ тиһигин уонна уҥуоҕу алдьатар.

Ол эрээри бүгүн бу бары ыарыылар сүрүн алдьархайдара — сибикилэрэ биллибэккэ ааһаллара. Ордук дьон антибиотигы бэйэлэрэ билэллэринэн (хонтуруола суох) иһэллэрин кэнниттэн. Ыарыы хроническай көрүҥҥэ көһөр уонна киһи ис уорганнарыгар алдьатыылаах дьайыыта бара турарын сэрэйбэт даҕаны. Эр дьоҥҥо бу уретрикка, простатикка уонна сымыыт сыһыарыытын үллүүтүгэр тиэрдэр. Оттон дьахталларга — матка уонна трубаларын үллүүтүгэр. Ити кэнниттэн — оҕоломмот буолуууонна матка таһынан хат буолуу (внематочная беременность) үөскүүр.

— Бастакы бэлиэлэри — тириигэ туох эрэ тахсыытын, кыһыйар-аһыйар буолууну, убаҕас тахсыытын — көннөрү молочницаттан эбэтэр аллергияттан хайдах араарыахха сөбүй? Маны бэйэ билиэххэ сөп дуо?

— Бэйэ араарара кыаллыбат. Мин да исписэлиис быһыытынан биир көстүүтүнэн диагноз туруорбаппын. Онон быраабылата судургу: ханнык баҕарар убаҕас, тириигэ туох эрэ таҕыстаҕына эбэтэр кыһыйдаҕына — таайа сатаамаҥ, интэриниэттэн хаартысканы көрдөөмөҥ, анаалыһы туттара барыҥ. Мазок, ПЦР — лаборатория эрэ чопчу эппиэти биэриэҕэ.

— Киһи сыстыбытын саарбахтыыр буоллаҕына, түмүк сөптөөх буоларын туһунан төһө кэминэн анаалыһы  туттарыахтааҕый?

— Манна барыта чопчу ханнык ыарыыттан тутулуктаах:

• Гонореяҕа уонна трихомониаска мазогу номнуо 5 хонугунан туттарыахха сөп.
• Хламидияҕа, микоплазмаҕа, уреаплазмаҕа — 10–14 хонук кэнниттэн эрэ, кинилэр инкубационнай кэмнэрэ уһун.
• Сифилискэ ИФА ыарыы сыстыбытын кэннэ 2–3 нэдиэлэ буолан баран көстөр.
• ВИЧ ыарыытын ПЦР ньыматынан 10–14 хонугунан билиэххэ сөп, ол эрээри антителаларга чуолкай анализ — 4–6 нэдиэлэ буолан баран биллэр.

Маны өйдөөҥ, эрдэ анаалыс туттаран, алҕас сыыһа (көстүбэтэх) түмүгү ылбат туһуттан.

— Баҕар, ордук элбэхтик бэриллэр ыйытыы буолуо: бассейҥҥа эбэтэр унитаас олоппоһун нөҥүө сыстыганнаах ыарыыга сыстыахха сөп дуо?

— Бу тиэмэни биирдэ уонна букатыннаахтык сарбыйыахха — оннук кыаллыбат. Сыстыганнаах ыарыыны көбүтээччилэр тас эйгэҕэ олус туруга суохтар, киһи этиттэн тахсан баран түргэнник өлөллөр. Ыарыы сыстыыта генитальнай уорганнарга быһаччы сыстыы кэмигэр уонна биологическай убаҕастары атастаһыыга эрэ буолар. Унитаас уонна бассейн манна туох да сыһыана суохтар.

— Оттон партнерга сибикилэрэ суох буоллаҕына — кини син биир анаалыһы туттарыахтаах дуо?

— Хайаан даҕаны. Половой олоҕунан олорор киһи мэлдьи кутталлаах зонаҕа сылдьар. Аны туран, презерватив даҕаны, биһиги өссө этиэхпит, 100% мэктиэни  биэрбэт. Оттон сыстыганнаах ыарыылартан үгүстэрэ сибикэлэрэ суох ааһаллар. Онон бириэмэттэн бириэмэҕэ көрдөрүнэр наада — ити гигиена нуормата. Ыарыы суоҕун толору билэргэ манныктары туттарыахха наада:

• ВИЧ, сифилис, В уонна С гепатиттарга  хаан туттарыы;
• уоргантан микроскопияҕа, бакпосевка эбэтэр ПЦР-га мазок.

— Презерватива суох сыстыбыт буоллаҕына тугу гыныахха сөбүй? Бастакы 24–72 чааска суһал сэрэтии хамсаныылара баар дуо?

— Бастакынан, буолбут түгэн кэнниттэн тутатына бастакы дьайыы — ииктээһин. Бу бактериялар кээмэйдэрин аччатар. Онтон — мыылата уонна антисептиката суох сылаас уунан сэрэнэн суунуу. Ол эрээри өйдөөҥ: ханнык да спринцевание, перекись, марганцовка эбэтэр атын күүстээх суурадаһыннар суох буолуохтаахтар. Кинилэр ыарыыттан көмүскээбэттэр, бүрүөнү эчэтэн, микро-хайаҕастары — инфекцияҕа эбии ааны араллар. Антисептиктэр хламидиоһу, гонореяны эбэтэр микоплазмоһу эмтээбэттэр уонна сэрэппэттэр. Соҕотох сөптөөх суол — тута венеролог бырааска көрдөрүү. Быраас эрэ дьиҥнээхтик көмөлөһөр туһалаах суһал профилактиканы аныан сөп.

— Үгүстэр ВПЧ уонна В гепатиттан быһыылар тустарынан истибиттэрэ буолуо. Кинилэр оҕолорго эрэ аналлаахтар дуу, эбэтэр улахан дьоҥҥо эмиэ оҥоттороллоро наада дуу?

— В гепатиттан саҕалыым. Бу ыарыы үксүн циррозка, быар энцефалопатиятыгар уонна быар араагар тиэрдэр. Бүгүн олоҕу быыһыыр эрэллээх эмтээһин суох. Соҕотох көмүскэл — быһыы — ити хас биирдии киһиэхэ сүбэлэнэр. Иммунитет үйэ тухары баар буолбат, онон олох устата хат быһыы ылар наада буолуон сөп.

Оттон ВПЧ (киһи папилломатын вируһа) туһунан эттэххэ — уһун кэмҥэ ити быһыыны «оҕо-ыччат» эрэ ылыахтааҕын курдук саныыллар. Ол эрээри аныгы сүбэлэринэн сааһыҥ хааччаҕын кэҥэттилэр: «Гардасил» быһыы 45-гэр диэри саастаах эр дьоҥҥо уонна дьахталларга официальнайдык сүбэлэнэр. Эн эрдэттэн половой олоҕунан олорор да буоллаххына, быһыыны ылыы — сэрэтии күүстээх үнүстүрүмүөнэ. Кини эн өссө көрсө илик штамнаргыттан көмүскүүр, уонна кондиломаны эбэтэр дисплазияны эмтээбит кэннэ ыарыы хат көбөр кутталын аччатар.

Онкогеннай (искэҥи үөскэтэр) ВПЧ 16 уонна 18 көрүҥнэрэ ордук кутталлаахтар. Кинилэр матканы, анальнай каналы, күөмэй-айах, вульва уонна влагалище араагын үөскэтэллэр. Матка моонньун уонна анус араагын утары вакцина көдьүүһэ толору дакаастанна. Араак туһунан сибидиэнньэ билигин итэҕэс, ол эрээри саамай агрессивнай штамнартан көмүскэнии — бу улахан хардыынан буолар.

— Презерватив — эрэллээх көмүскэл буолбатах дуо? Эбэтэр баарын да үрдүнэн куттал хаалар дуо?

— Презерватив кутталы биллэрдик аччатар, ол эрээри 100% мэктиэни биэрбэт. Сорох ыарыылар биологическай убаҕастарынан буолбакка, тирии тириигэ таарыйсыытынан бэриллэллэр. Онон презерватив да баарын үрдүнэн генитальнай герпескэ, сифилискэ, контагиознай моллюскаҕа уонна киһи папилломатын вируһугар сыстар куттал хаалар. Бу презерватив наадата суох диэн буолбатах — ити булгуччулаах, ол эрээри барытыттан быыһаабат.

— Уонна бүтэһик ыйытыы: киһи бырааска көрдөрүнэрин тардар, уһатар буоллаҕына, оҕо төрөтөр кыаҕар туох буоларый? Бу эр дьоҥҥо уонна дьахталларга тугунан кутталлааҕый?

— Эр дьоҥҥо бактерия айылгылаах хроническай простатит быһаччы оҕоломмот буолууга тиэрдэр. Ыарыы доруобай сперматозоидтар ахсааннарын уонна хамсаныыларын аччатар, морфологическай итэҕэстэр ахсааннарын элбэтэр. Дьахталларга эмиэ инник хартыына: матка үллүүтүгэр спайкалар үөскээн, бүөлэнэр — ити оҕоломмот буолууга уонна матка таһынан хат буолууга тиэрдэр.

Саамай хомолтолооҕо диэн, ыарыһахтар эрдэтээҥҥи кэмҥэ, ыарыы дьэ биллэн эбэтэр сибикилэрэ да биллэ илигинэ кэлэллэрэ буоллар, ити кыһалҕалартан үгүстэрин тумнуохха сөп этэ. Кэтэһимэҥ — доруобуйа муҥура суох чөлүгэр түспэт!