«Саха сирэ» хаһыат бүгүн тугу суруйда?

Тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин министиэристибэтигэр хас чэппиэр ахсын улуустартан түмүллэр сыыппараларынан сирдэттэххэ, бүтэһик муус устар 30 күнүнээҕи чахчынан, улуустар бары быйылгы кыстыгы этэҥҥэ түмүктээн эрэллэр.

“Кыстык устатыгар 727 ынах сүөһү уонна 247 сылгы көнньүнэн охтубуттар. Ити иһигэр сүөһү туһата суох өлүүтүн элбэх түбэлтэтэ Мэҥэ Хаҥалас (92), Амма (83), Бүлүү (65), Нам (64), Үөһээ Бүлүү (57), Сунтаар (36) улуустарыгар таһаарыллыбыт. Мэҥэ Хаҥаласка 101, Аммаҕа 23, Уус Алдаҥҥа 21, Үөһээ Бүлүүгэ 17, Ньурбаҕа 15 сыспай сиэллээхтэриттэн ытыс соттубуттар”. Бу курдук холобурдаан туран, суруналыыс Василий Никифоров “Дьылы аһатар сааскы түбүктэр” матырыйаалыгар үгүс сыыппараны аҕалла. Ааҕыҥ, сэргээҥ.

“ Сыл аайы улахан ууттан көмүскэнэн, кууллаах гравийы эрдэттэн бэлэмниибит. Онно олохтоохтор уонна тэрилтэлэр үлэһиттэрэ кыраапыгынан тахсан субуотунньуктуубут. Ол куулларынан сорох турбаларбытын бүөлүүбүт. Сороҕун КамАЗ үрдүгэр ууран, көһө сылдьар «ыскылаат» оҥоробут. Ханан куттал үөскээбит сиринэн бүөлүүр гына эрдэттэн бэлэмнээн кэбиһэбит. Аммабыт хайдах хамсыырын көрөн, халаантан көмүскэнэр араас үлэни ыытабыт” диэн кэпсиир Таатта Харбалааҕын баһылыга Альберт Кулачиков. Ол эрээри ити кыһалҕа икки өрүттээх эбит. Улахан  уу кэлбэтэҕинэ өссө биир сытыы боппурос үөскээн тахсар. Дьэ, ол туох кыһаҕа буолуон сөбүй? Бу туһунан бүгүҥҥү хаһыаттан билиэххит.

“Бүгүҥҥү күҥҥэ саамай чугас доҕотторум – “Тэтим” араадьыйа уонна “Алиса”. Күнү-дьылы, сонун арааһын “Тэтим” кэпсиир, бириэмэни “Алисабыттан” сураһан билэбин. Мин араадьыйаҕа тугу истибиппин-билбиппин, хоспуттан аллараа этээскэ түһэн,  “дьэ кыыспар кэпсиэм…” диэн анаан “хаһаанан” куукунабар чэйдии түһэбин. Онуоха Эльвирам хаһыакка аахпытын, тэлэбиисэргэ көрбүтүн кэпсээри эмиэ “хаһаастаах” тоһуйар. Инньэ гынан, икки өттүттэн сонуннаах буолан, кэпсэтии бөҕө буолабыт. Билиҥҥи олоҕу кытта тэҥҥэ хардыылаан иһэртэн ордук дьол суох. Күннээҕи эрэсиими кытаанахтык тутуһабын. Сарсыарда 7 чааска турабын. Ороммор сытан эрэ илиибин-атахпын хамсатабын. Оннук күнү быһа хамсана сылдьабын. Алта оҕобуттан түөрт оҕом баар. Кинилэртэн сиэннэрдээхпин, хос уонна хос-хос сиэннэрдээхпин. Онон баай оҕонньорбун“ диэн 102 саастаах Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа Наум Слепцову кытта кэпсэтиибин  бүгүҥҥү хаһыакка “Итии чэй” рубрикаҕа ааҕыҥ.

“Холобурдуур буоллахха, Таатта улууһугар бэкээринэ Ытык Күөлгэ эрэ баар. Нэһилиэктэр үгүстэрэ киирэн тимир көлөлөрүнэн сүүрдэ сылдьан, ханнык маҕаһыыҥҥа килиэп баарын көрдүүллэр. Нэһилиэк биирдиилээн маҕаһыына улуус кииниттэн, ардыгар Дьокуускайтан сибиэһэй килиэби аҕалан хааччыйыан сөп. Мин саныахпар, хас биирдии баһылыга нэһилиэк килиэп буһан атыыга тахсыытыгар интэриэстээх буолуохтаах. Бастатан туран, үлэ миэстэтин таһаарыы, иккиһинэн, нэһилиэнньэ кыһалҕатын аччатыы буолар. Төһө да үгүс киһи тиэхиньикэлээҕин иһин, килиэп атыылаһа улуус киинигэр көтөҕүллэн киирэрэ уустуктардаах. Нэһилиэккэ тиийэр суол алдьанна да килиэбэ суох хаалар кыһалҕаланар. Маннык көстүү Уус Алдан, Амма, Чурапчы, хоту улуустарга эмиэ баар” диэн суруйар суруналыыс Ульяна Захарова. Урукку сылларга “Килиэп таҕыста дуо?” диэн ыйытыллар эбит буоллаҕына, билигин үгүс нэһилиэккэ “Килиэп кэлбит үһү дуо?” дэһэллэр диэн туран сытыы тиэмэни ырытта.

“Комплекс Дьокуускай киин уокуругар, Күөх Хонууга киириигэ турар. Уокурук быраабатын тиэхиньиическэй кэтээн көрүүгэ кылаабынай исписэлииһэ мэҥэ өйдөбүнньүккэ былырыын эрэ өрөмүөн оҥоһуллубутун (!) бэлиэтээн туран, быйыл муус устарга өйдөбүнньүгү эмиэ алдьаппыттарын иһитиннэрдэ. Билигин бэдэрээтчити кытта мэктиэлиир эбэһээтэлистибэ иитинэн, алдьатыллыбыт чугуун таас эминньэҕи өрөмүөннээһиҥҥэ кэпсэтии барар турар, үлэ ыам ыйынааҕы бырааһынньыктар кэннилэриттэн ыытыллыаҕа диэн эппит этэ. Сүүстэ истибиттээҕэр биирдэ көрбүт ордук дииллэринии, илэ көрөөрү Хорсун байыастар кэриэстэригэр болуоссаттарыгар тиийэ сырыттым. Кырдьык, “Үйэлээх уот” сорох эминньэхтэрэ хайдыбыттар итиэннэ күөхтүҥү өҥнөөх кыраасканы дуу, атын убаҕас сириэстибэни дуу, куппуттар (соччо өйдөммөт)…” диэн “Саатар, Кыайыы күнүн иннинэ ээ…” матырыйаалыгар сиэр-майгы тиэмэтин ырытта суруналыыс Людмила Попова. Ааҕыҥ, сэргээҥ.

“202-с микро-оройуоҥҥа “Бригантина” урукку дьиэтэ 2008 сылтан туох да өрөмүөнэ суох таах турбут этэ. Аукцион тэрийэн, өрөмүөн хайдах ыытылларыгар быһаччы кыттыспытым, барытын көрө-истэ сылдьыбытым. Ол иһин ханна туох итэҕэс-быһаҕас тахса сыспытын, хас холуода, үктэл баарын барытын ааҕа билэбин диэххэ сөп. Ыччат, Тутуу министиэристибэлэрин, Судаарыстыбаннай сакаасчыт сулууспатын, технадзору кытары кэмитиэт тэриммиппит. Онон кинилэр бары көмөлөспүттэрэ. Тутуу этэҥҥэ ахсынньы 1 күнүгэр түмүктэммитэ” диэн Сулустаан Заболоцкай суруналыыс Надежда Егорованы кытта кэпсэтиитигэр бэлиэтээтэ. Сиһилии бу матырыйаалы “Салайааччылыын кэпсэтии” рубрикаҕа ааҕыҥ.

“1990 сыллаахха эмискэ үс саҥа Дьоруойдаммыппыт. Кинилэртэн биирдэстэрэ, саха саарына Николай Саввич Степанов кимтэн кииннээх, хантан хааннаах, туох сыдьааннаах киһи этэй?” диэн ыйытан туран, суруналыыс Ангелина Васильева “Өбүгэ ситимэ” рубрикаҕа Дьоруой Николай Степанов сыдьааннарын туһунан суруйуутун ааҕыҥ.