«Саха сирэ» хаһыат бүгүн тугу суруйда?

“Хортуоппуйдарын үүннэриитэ эмиэ туспа кистэлэҥнээх. Ол курдук, хаһаайка этэринэн, “хойут олордоллор, хойут хостууллар”. Балаҕан ыйын бүтүүтүн эргин хостуур үгэстээхтэр. Хойукка диэри буор иһигэр сытар буолан, улаатар, бөҕөргүүр үһү. Онон олох сытыйбат-ымыйбат эбит. Уутун табан кутуохха наадатын этэллэр. Үүннэрбит быйаҥнарын хаһаанан, саас эмиэ атыылыыллар” диэн суруналыыс Женни Стрюкова бурдук үүннэрэр Үөһээ Бүлүү улууһун биир ыалын холобурдаабытын аахтаххытына бэрт үгүһү билиэххит.

Хомунаалынай хаһаайыстыба салаатыгар хамнаска иэс-күүс үөскээн, үгүстэр кыстыкка, дьэ, хайдах бэлэмнээх киирэбит, хочуолунайдар үлэлииллэрэ уустугурара буолуо диэн дьиксинэ саныыллара. Ол эрээри өрөспүүбүлүкэни сылааһынан сүрүн хааччыйааччы “СӨ ОДьКХ” ГУП уонна да атын тэрилтэлэр оттук сезонугар сөпкө дьаһанан, тэринэн, кыстыкка этэҥҥэ киллэрдилэр диэххэ сөп.  Сиһилии улуустар хайдах-туох бэлэмнээх кыстыкка киирбиттэрэ – бүгүҥҥү хаһыакка.

Бүгүн, алтынньы 2 күнүгэр, култуура миниистирэ Афанасий Ноев 60 сааһын туолар дьоһуннаах үбүлүөйүн бэлиэтиир. Мин кини олоҕун араас кэми уҥуордаан, холкутук устан сундулуйар дириҥ өрүскэ тэҥниибин. Төһө да ардыгар сүнньүн уларыттар, бу өрүс төрүт сириттэн тэйбэт. Афанасий Ноев олоҕун ис хоһооно — ситиһии, дуоһунас испииһэгэ буолбакка, төрөөбүт дойдуга, дьиэ кэргэҥҥэ, таптыыр үлэҕэ бэриниилээх буолуу, киһи сирдээҕи олоҕун сыаннастарын бигэ акылаата. Бүгүн “Салайааччылыын кэпсэтии” рубрикаҕа култуура миниистирин кытта сэһэргэһиибин ааҕыҥ.

Соторутааҕыта буолан ааспыт урбаанньыттар пуорумнарыгар СӨ урбаан уонна туризм дьыалатын миниистирэ Георгий Андреев кэлиҥҥи сылларга уонча кыра нэһилиэк туризм хайысхатынан сайдыы бигэ суолугар киирбитин бэлиэтээбитэ. Кини Томпо уонна Өймөкөөн улуустарын икки ардыгар быраҕыллан турар Развилка бөһүөлэги сөргүтүөххэ сөбүгэр тохтоотобута. Кырдьык, бу икки улахан туризм балысханнык сайдыан сөптөөх улуустарын икки ардыгар киһи итинник холобурдуу туруон сөптөөх сөргүтүүгэ наадыйар эбийиэктэрэ олус элбэхтэр. Сиһилии туризм сайдыытыгар сыһыаннаах «Кэскиллээх салаа сайдар саҕахтара” матырыйаалбар сырдаттым.

”Биһиги үс оҕолоохпут. Улахаммыт уоннаах, иккиспит алталаах, кыргыттар. Кырабыт — үстээх уол. Улахан кыыспыт үҥкүүгэ сылдьар, ону тэҥинэн иллэҥ кэмигэр “Хоһуун” кулуупка эмиэ дьарыктанар. Кэргэним айти-хампаанньаҕа үлэлиир уонна ХИФУ-га преподавателлиир. Икки кырабыт уһуйааҥҥа сылдьаллар” диэн тус олоҕун билиһиннэрэн туран, “Дыгын оонньууларын” үс төгүллээх призера, “Манчаары оонньууларын” национальнай многоборьеҕа икки төгүллээх чөмпүйүөнэ, хотугу, национальнай многоборьеҕа, ыстаныыга СӨ успуордун маастара, “Хоһуун” успуорт кулууп салайааччыта, үс оҕолоох дьиэ кэргэн аҕата Николай Матаннанов суруналыыс Ульяна Захарованы кытта бүгүн “Итии чэйгэ” кэпсэттэ.

“Вакансиялары көрө сылдьан “Земскэй учуутал” бырагыраама порталыгар киирбитим. Саха сиригэр Ньурба уонна Чурапчы улуустарыгар миэстэ баара. Сайаапкабын ыытан баран оскуола дириэктэрдэрин кытта төлөпүөнүнэн сибээстэһэ сылдьыбытым. Саха сиригэр үктэнэн көрө илигим, олус тымныы эрэ диэн истэрим. Куонкуруһу кыайан, атырдьах ыйын бүтүүтэ сарсыарда 5 чааска Дьокуускай аэропордугар түспүтүм. Кыра уолум аармыйаҕа бииргэ сулууспалаабыт уола көрсүбүтэ. Саха сирин туһунан аахпыппынааҕар букатын атын буолан биэрбитэ. Куорат дьиэлэрэ сыбаайаҕа туралларын көрөн олус соһуйбутум. Аны тыа сиригэр олох-дьаһах дьыл кэминэн хаамар эбит. Оскуола эр дьоно сэтинньигэ муус хостооһунугар ыҥырбыттара, ону көрөн соһуйбутум, дойдубар холуодьастан ууланабыт, — диэн ким суруналыыс Людмила Поповаҕа кэпсээбитин “Аҕыс оҕолоох земскэй учуутал” диэн матырыйаалыгар ааҕыҥ.  Өссө кини бииргэ төрөөбүт эдьиийэ аэропорка атаара киирэригэр: “Саха сиригэр сылы эргиччи оҕуруот аһын көрүөҥ суоҕа. Суумкаҕар бу хортуоппуйу уктан кэбис”, — диэн бакыакка бэлэмнээн аҕалбыт хортуоппуйун ууммутун, манна кэлэн баран тугу көрөн соһуйбутун ааҕан эмиэ сэргиэххит.

“Биирдэ ийэтэ хоско киирээт, уола кыһыл оҕону көтөҕөн, аһаҕас түннүк анныгар турарын көрөн, ис сүрэҕинэн туох эрэ куһаҕаны сэрэйбитэ. Ийэтин саҥатын истээт, уол бүтүн бэйэтинэн дьик гынан, хайдах эрэ түннүк диэки нөрүс гыммыта. Онтон оҕону ороҥҥо быраҕаат: “Ненавижу!!! Ненавижу вас всех!” диэн иирбиттии хаһыытыы-хаһыытыы, остуолга баар тээбириннэри барытын сиргэ сотон түһэрбитэ, олоппостору тэбиэлээбитэ. Хаһан да куолаһын соноппотох ийэтэ: “Оҕону хайдах эрэ гыныаҥ да, бэйэҕин оҕо дьиэтигэр биэриэхпит!” — диэн сааммыта. Уол ытыы-ытыы, хоһугар киирэн, хатаммыта” салгыы туох буолбутун суруналыыс Ангелина Васильева матырыйаалыгар сиһилии ааҕыҥ.

Аныгы кэмҥэ оҕо саастара туох да кыһалҕата суох ааспыт буолан эбитэ дуу эбэтэр сайдыылаах олоххо киһи санаабыта барыта баар усулуобуйата тэриллэн дуу, билигин 70-нун лаппа ааспыт дьону киһи ытык кырдьаҕаһынан аахпат кэмэ кэлэн турар. Аҕам саастаах дьон күнүгэр анаммыт бүгүҥҥү ыстатыйам дьоруойа — күн бүгүҥҥэ диэри ыҥырыыга сылдьар невролог-быраас Марфа Федорова олоххо ураты көхтөөх, олох үөһүгэр сүүрэ-көтө сылдьар киһи. Кини туһунан – бүгүҥҥү хаһыакка.