Саха сирэ суолга куттал суох буолуутугар аналлаах социальнай хампаанньаҕа кыттыһар

Дьокуускай куоракка «Куттал суох буолуутун көҕүлээһин» бүтүн Арассыыйатааҕы хампаанньа эрэгийиэннээҕи түһүмэҕэ саҕаланна. Социальнай хампаанньа официальнай аһыллыытынан суолга куттал суох буолуутун хааччыйыыга уонна суол быраабылатын үөрэтиигэ эппиэтинэстээх былаас уорганнарын бэрэстэбиитэллэрэ суруналыыстарга пресс-конференция тэрийииттэн саҕаланна. Хампаанньа сүрүн сыала – айан суолун уустук учаастагар суол быраабылатын тутуһуу култууратын үөскэтии, суол быһа охсуһуутугар муҥутуур сэрэхтээх буолуу.

2025 сылга Саха сиригэр суол быһа охсуһууларыгар 178 суол быһылаана бэлиэтэммит, онно 12 киһи өлбүт (-14,3%), араас таһымнаах эчэйиилэри 237 киһи (+3,9%) ылбыт. Арассыыйа эрэгийиэннэригэр үксүлэриттэн уратыта диэн Саха сиригэр суол быһылааннара үксүлэрэ бэрээдэктэнэр, светофордаах сирдэргэ буолар – 93 түбэлтэ (6 киһи өлбүт, 129 киһи эчэйбит),  светофора суох суол быһа охсуһуутугар 85 (6 өлбүт уонна 108 эчэйбит). 2026 сыл тохсунньутуттан ыам ыйыгар диэри өрөспүүбүлүкэҕэ суол быһа охсуһуутугар 55 суол быһылаан тахсыбыт, онно 1 киһи өлбүт уонна 68 киһи эмсэҕэлээбит.

Бүтүн Арассыыйатааҕы аахсыйа үөрэх тэрилтэлэригэр, улахан тэрээһиннэр былаһааккаларыгар уонна куоракка былааннаммыт атын даҕаны тэрээһиннэргэ  иһитиннэрэр-сэрэтэр үлэ быһыытынан барыаҕа. От ыйыттан сэтинньигэ диэри «Куттал суох буолуутун көҕүлээһин» хампаанньа Арассыыйа 40 эрэгийиэнин хабыа. Арассыыйа Госавтоинспекцията тэрийбит «Куттал суох буолуутун көҕүлээһин» социальнай хампаанньа «Олох инфраструктурата» национальнай бырайыак «Суолга куттал суох буолуута» федеральнай бырайыагын олоххо киллэрии чэрчитинэн ыытыллар.

«Биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр саҕаламмыт «Куттал суох буолуутун көҕүлээһин» социальнай хампаанньа көннөрү сэрэтэр үлэ буолбатах, бу суол быһа охсуһууларыгар саахалы утары охсуһуу. Куттал суох буолуута көннөрү быраабыла буолбакка, тырааныспар тиһигин быстыспат сорҕото буолар. Ол курдук, өрөспүүбүлүкэ сиригэр-уотугар сыл саҕаланыаҕыттан суол быһа охсуһуутугар 70 суол-тырааныспар быһылаана бэлиэтэммитэ. Ол эрээри кэнники сылларга бу көрдөрүү намтаата диэххэ сөп. Суол-иис быһылаанын сүрүн биричиинэлэрэ, суоппардар да, сатыы дьон да суол быраабылаларын кэһиилэрэ буолар. Уопсай көрдөрүү аччааһына, биллэн турар, үлэ чааһыгар сөптөөх хайысханан баран иһэрбитин, кэтээн көрөр үлэ чэрчитинэн, суоллар эксплуатационнай туруктара тупсуута буолар», — диэн бэлиэтээтэ Госавтоинспекция Саха сиринэҕи управлениетын начаалынньыгын солбуйааччы, полиция майора Сергей Дмитриев.

СӨ Үөрэҕин уонна наукатын миниистирин бастакы солбуйааччы Ньургун Павлов үөрэх тиһигэр оҕо суолга куттала суох буолуутун сэрэтии үлэтин туһунан кэпсээтэ.

«Оҕолор суол быһа охсуһуутугар куттала суох сылдьалларыгар кэлим тиһиктээх үлэ ыытыллар. Ол курдук, биһиги уопсай үөрэхтээһин бары тэрилтэлэригэр үлэни оҕолор дьиэлэриттэн үөрэх тэрилтэтигэр диэри куттала суох сылдьар маршруттарын оҥорууттан саҕалыыбыт. Бу маршруттары, бары сорудахтары, дааннайдары, биллэн турар, ыытыллыбыт үлэ түмүгүнэн оҥорбуппут уонна ГИБДД үлэһиттэрин лиэксийэлэринэн үөрэх дьылын түмүктээтибит. Биһиги бары билэбит, үөрэх тэрилтэлэрин салайааччылара, педагогтар хас биирдии тэрилтэҕэ ГИБДД эппиэттээх үлэһитэ сыһыарыллыбытын, сыл устата үөрэх тэрилтэлэрин кытта быһаччы үлэлиибит.  Быйыл сайыҥҥы кэмҥэ, оҕолор сынньалаҥҥа барыахтарын иннинэ, куттал суох буолуутугар уонна сыл устата суол-иис тустаах быраабылаларын тутуһууга өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннай  бырагырааматын, биэдэмистибэннэй бырайыак чэрчитинэн араас тэрээһиннэри ыыттыбыт», — диэтэ миниистири солбуйааччы.

Өрөспүүбүлүкэтээҕи 2 №-дээх балыыһа-Мэдиссиинэ суһал көмөтүн киинин Травматология кини салайааччыта Анатолий Горохов оҕо суолга-иискэ оһоллонуутун туһунан кэпсээтэ.

«Биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр 2014 сылтан суол-тырааныспар быһылааныттан өлүүнү аччатыы бырагыраамата киирбитэ. Өрөспүүбүлүкэҕэ 1, 2 уонна 3 таһымнаах эчэйии кииннэрэ тэриллибит федеральнай бырагыраама киирбитэ. Бу эчэйии кииннэрин сүрүн соруктара элбэх нэһилиэнньэлээх оройуоннарга мэдиссиинэ көмөтүн чугаһатыы, түҥэтии. Федеральнай тыраассаны кыйа 3 сүрүн эчэйии киинин Алдан, Мииринэй уонна Дьокуускай куоракка аспыппыт. Биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр мэдиссиинэ көмөтүн оҥорууга сүрүн кыһалҕабытынан улахан киэҥ сирдээхпит, быһылаан буолбут сиригэр тиийэрбит бириэмэни эрэйэрэ буолар.  Ону статистика көрдөрөрүнэн, биһиэхэ сыл аайы саахалга өлбүт дьон 80% — на, суһал мэдиссиинэ көмөтүн уонна санитарнай авиация кэлиэхтэрин иннинэ өлөллөр. Бу хайысхаҕа үлэ ыытыллар, суһал мэдиссиинэ көмөтүгэр биир кэлим диспетчерскай киин тэрилиннэ, ол эбэтэр ханнык баҕарар ыҥырыы киин отделениеҕа киирэр», — диэтэ Анатолий Горохов.