Саха сиригэр тыа хаһаайыстыбатын наукаҕа тирэҕирэн сайыннараллар

Научнай үлэлэр Саха сирин тыатын хаһаайыстыбатын сайыннарар уонна ас-үөл куттала суох буолуутун бөҕөргөтөр биир сүрүн күүс буолаллар.

Бу хайысханы Арассыыйа Бэрэсидьиэнэ Владимир Путин тус бэйэтэ салайар. РФ Бэрэсидьиэнин 2016 сыл от ыйын 21 күнүнээҕи 350 №-дээх «Тыа хаһаайыстыбатын сайыннарар инниттэн судаарыстыбаннай научнай-тиэхиньиичэскэй бэлиитикэни олоххо киллэрии дьаһалларын туһунан» Ыйааҕар сөп түбэһиннэрэн, дойдуга Тыа хаһаайыстыбатын сайыннарыы федеральнай научнай-тиэхиньиичэскэй бырагыраамата олоххо киллэриллэр.

Бырагыраама дойду технологическай тутулуга суох буолуутун уонна аһынан-үөлүнэн бэйэни хааччыйар ис технологиялары, селекцияны, сиэмэни ууһатыыны уонна да атын научнай хайысхалары сайыннарыыга туһаайыллар. Тыа хаһаайыстыбатын Саха сиринээҕи научнай-чинчийэр институтун үлэлэрэ олохтоох табаар оҥорооччуларга эмиэ туһалыыллар.

«YKT.botanic» сити-пиэрмэни төрүттээччи уонна салайааччы Наталья Борисова бородууксуйаны үүннэрэригэр олохтоох усулуобуйаҕа үөрэтиллибит саха сэлиэһинэйин туһанар.

«Биһиги саха  сэлиэһинэйин туһанабыт — суортары таһаарыынан Тыа хаһаайыстыбатын Саха сиринээҕи научнай-чинчийэр института дьарыктанар. Сиэмэ үүнүүтэ 100%-ҥа кэриэтэ тиийэр», — диэн бэлиэтээтэ Наталья Борисова.

Тыа хаһаайыстыбата Уһук Хоту, кылгас сайыннаах Саха сирин усулуобуйатыгар сайдар научнай үлэлэри олоххо киллэрии ураты суолталаах. Саха Өрөспүүбүлүкэтин Тыатын хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин министиэристибэтигэр бэлиэтииллэринэн, эрэгийиэн агробырамыысыланнай комплексын сайдыыта аныгы научнай быһаарыылары олоххо киллэриини кытта быһаччы сибээстээх.

«Биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр научнай сыһыан — үлэ көдьүүһүн эрэ буолбакка, тыыннаах хаалыы уонна олох хаачыстыбатын боппуруоһа. Биһиги РФ НА СС «Саха сиринээҕи научнай киинин» ФЧК Тыатын хаһаайыстыбатын Саха сиринээҕи НИИ-тын кытта ыкса үлэлэһэбит, уонна чуолаан кинилэр үлэлэрин түмүгүнэн дьону олохтоох бородууксуйанан туруктаахтык хааччыйыы туһунан кэпсэтиэхпитин сөп. Тыа хаһаайыстыбатын сайыннарыы өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай-тиэхиньиичэскэй бырагырааматын, федеральнай бырагыраама сорҕотун быһыытынан, Саха сирин аһынан-үөлүнэн тутулуга суох буолуутун ситиһэргэ кыах биэрэр», — диэн бэлиэтээтэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин Тыатын хаһаайыстыбатын миниистирин солбуйааччы Сахаяна Павлова.

Арассыыйа Хотугулуу-Илиҥҥи өттүгэр аграрнай хайысхалаах бастыҥ научнай тэрилтэлэртэн биирдэринэн РФ НА СС «Саха сиринээҕи научнай киинин» ФЧК М.Г. Сафронов аатынан Тыа хаһаайыстыбатын Саха сиринээҕи научнай-чинчийэр института буолар. Кини үлэтэ-хамнаһа Уһук Хоту уонна тыйыс айылҕалаах Саха сирин усулуобуйатыгар агробырамыысыланнай комплекс соруктарын быһаарыыга туһаайыллар.

Учуонайдар сүрүн үлэлэрэ кылгас сайыҥҥа уонна тоҥ буорга үөрэтиллибит тыа хаһаайыстыбатын култуураларын селекциятыгар уонна сиэмэтин ууһатыытыгар, ону тэҥэ Саха сирин усулуобуйатыгар сүөһү иитиитин уонна от-бурдук оҥоруутун технологияларын тупсарыыга сыһыаннаах.

Федеральнай научнай-тиэхиньиичэскэй бырагырааманы олоххо киллэрии чэрчитинэн, институт исписэлиистэрэ килиимэт уларыйыытыгар тулуурдаах туораахтаах, от-бурдук уонна оҕуруот аһын култуураларын саҥа, үрдүк үүнүүлээх суортарын таһаарыыга үлэлииллэр. Маны таһынан, хотугу сүөһү иитиитигэр, ол иһигэр өрөспүүбүлүкэҕэ төрүт дьарык буолар таба уонна сылгы иитиитигэр анаан биология препараттарын уонна быһыылары оҥорон таһаарыыга чинчийиилэр ыытыллаллар.

Биир туспа хайысханан криолитозона усулуобуйатыгар сөп түбэһэр сыыппара технологияларын уонна чуолкай сир оҥоруутун ньымаларын олоххо киллэрии буолар. Научнай быһаарыылар тыа хаһаайыстыбатын оҥорон таһаарыытын көдьүүһүн үрдэтэллэр, салааны уустук килиимэт усулуобуйатыгар үөрэтэллэр уонна олохтоох бородууксуйаны оҥорон таһаарар кыаҕы кэҥэтэллэр.

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дарханын уонна Бырабыыталыстыбатын пресс-сулууспата

Сиһилии: https://www.sakha.gov.ru/news/65723